De eerste woorden van Kloos’ sonnet zetten meteen een elegische toon. De ik-figuur weent niet om iets dat volledig tot bloei is gekomen en daarna verloren ging, maar om wat al in de knop is gebroken: bloemen die vóór de ochtend van hun bloei vergaan, liefde die zich nooit heeft ontvouwd, een hart dat nooit is begrepen. Dat is de centrale gedachte: het grootste verdriet schuilt in onvervulde mogelijkheid, in iets dat had kunnen opengaan maar nooit de kans kreeg. De driemaal herhaalde formule ‘Ik ween om’ maakt van deze beginregels een plechtige, bijna liturgische klacht.
Vervolgens komt er een ‘gij’ op het toneel, vermoedelijk een geliefde of althans een ander die iets in de ik had kunnen openen. ‘Gij kwaamt, en ’k wist – gij zijt weer heengegaan...’ De gedachtestreep en de puntjes laten de beweging stokken. De ik zegt het zelf: nauwelijks heeft hij iets gezien, geen woord is er gesproken, en direct daarna zit hij weer roerloos in ‘de eeuwge schaduw van mijn smart’. Het bezoek of de ontmoeting blijkt een ‘korte waan’, een vluchtige illusie. Het woord ‘waan’ is cruciaal: de hoop voelt achteraf niet als echte mogelijkheid, maar als zelfbedrog. De ander gaat heen, en de ik blijft achter in een toestand die niet nieuw is, maar ‘eeuwig’, alsof het verdriet zijn vaste woning is.
De vorm ondersteunt die beweging. Het is een sonnet: acht regels klacht, daarna zes regels beeldende vergelijking. In de eerste acht regels wisselen de rijmklanken af in een strak patroon; in de laatste zes keren drie klanken gespiegeld terug, zodat het geheel gesloten en onontkoombaar aanvoelt. De taal is zwaar van lange klinkers en nasale klanken, zoals in ‘gebroken’, ‘ontloken’, ‘verstaan’, ‘nacht’ en ‘klacht’. Daardoor is het ritme gedragen en bijna zingend, maar nooit vrolijk. De woorden uit het begin – ‘knop’, ‘bloei’, ‘ontloken’, ‘gebroken’ – horen bij een plantaardige wereld, terwijl ‘nacht’, ‘schaduw’ en ‘donker’ de stemming verdiepen.
Na de achtste regel kantelt het gedicht met ‘Zoo als een vogel in den stillen nacht’. Hier wordt de innerlijke ervaring overgedragen op een natuurlijk beeld: een vogel schrikt wakker omdat de hemel ergens gloeit, denkt dat het dag is, heft zijn kopje op en begint te fluiten. Maar nog voor zijn slaperige oogjes helemaal open zijn, is het weer donker. De vogel vergist zich in het licht, net zoals de ik zich vergist heeft in de komst van de ander. Het fluiten is geen dageraadzang, maar een te vroeg begin; wat overblijft is ‘droevig’ – er vloeit ‘door ’t sluimerend geblaarte een zwakke klacht’. Het beeld van half geopende, ‘vaak’rige’ oogjes sluit aan bij de niet ontloken liefde uit de eerste strofe: ook de vogel ziet niet volledig, wordt niet volledig wakker. De laatste klacht is ‘zwak’, niet luid en dramatisch, en juist die ingehouden toon maakt het verdriet intens.
Wat het gedicht bijzonder maakt, is dat het geen verhaal vertelt en geen les uitdeelt, maar een stemming bijna tastbaar maakt. Kloos wordt gerekend tot de Beweging van Tachtig, waarin de allerindividueelste emotie van de dichter centraal stond. Dit sonnet laat zien wat dat in de praktijk betekent: de buitenwereld – bloemen, vogel, bladeren, nacht – bestaat niet als decor, maar als spiegel van een innerlijke toestand. Vorm en gevoel vallen samen. De archaïsche woorden zoals ‘uchtend’, ‘geblaarte’, ‘gansch’ en ‘vaakrig’ geven bovendien een plechtige, tijdloze klank. Zo wordt een kleine, persoonlijke teleurstelling tot iets algemeens: iedereen kent het moment waarop een gloed aan de hemel dag lijkt, maar het toch nacht blijkt te zijn.